Angangsingbu chatpa
Angang ama yumdagi chatpa nattraga mamangda luhongpa mamangda, upa-upisinggi khongchat-sing. Fon-da mi amana maya nattraga sekret pide haiba matamda, yingkhoiba misinggidamak wayenba. Angang ama khudongchabada leiroi haibadi kari toudanabage haibasu leire.
Angang ama yumdagi chatpa mamangda
Mi ama-na angang asi skul, thabak nattraga phajaba hingbagi mathakta purakkani haina haibra? Mamangda chek-u.
- Angang-gi maramna sel nattraga phamthaba piba adu chakthokpa oina chatkhigani; maduna angangbuna thabak tourakpa ngamgani.
- Angang khongchatpa mi-sing asi yumda kari kari thajare oina leirabadi oirammi: mapham khudong thengba miyam, marup mathou ama, oja ama nattraga dalal.
- Eikhoigi thajaba skul-da ming, mapham amasung phone number leirabani; nahakna masibu nahakki makhada chek tourabigani.
- Nahakna phone toude nattraga chatkhalloi aduna, angangna hatpa nattraga thabak tongdaba adu khangbadi leite.
- Anganggi paper-sing leihalliba mi aduna angangbu leikhibagi mapanna ngallammi. Mapung phamna leiba papersi ng asi nahakna lou-u.
- Yumdagi henna makhada leirabada, angangna punsinba pangthokpa nattraga amana amatta lakpa ngamdre.
- Angangsingda skul haina paba pumnamak leire; matungda makhoibu matam khuding amada henna thabak toukhraga sel nangthokpa ngamde nattraga chaoro nangthok-i.
- Thajaba mi-singna kadai khangde angang-gi chatnavai adu mapu thokkhannaba nattraga angang-gi matam taret pairabagi maramda khudong chaba haiba ngangde.
Yum-gi ngamdaba plan
- Mapham adu mamangda chat-u, nattraga nahakna thajaba mi ama tataraga mapham aduda chatpiyu.
- Mi adugi amasung mapham adugi ming pumnamak, mapham amasung phone number puthok-u. School-da eigi mathakta call toubiyu.
- Thawai khudingda amadi call toubirak-u. Aduga machana khudol pangbada haira ngammi-ba mangonda khudingtaba vaak ama thamlak-u.
- Machagi amadi mapakki paper pumnamak nahakna thadok-u. Nakhol matra pibu.
- Macha chatkhallagadra loinana machagi mapham yengba photo ama louthok-u.
- Machabu nahakki phone number thajinnabagidamak hanna hatnaba pithok-u, aduga machagi helpline-gi number adubu.
- Machagi maramda ngarang adu phongde. Lambal phongde. Macha adu lambal natte.
Paper amasung school-na machabu lambik-i
- Macha pumnamagi nupi ningshingba louthok-u. Nupi ningshingba paper-na machagi atoppa matamgi angang ani ama oiraba adu khanghanbi; aduna macha nupi nupi mappi loukhatpa amasung macha lousing amasung hanna school, aarogya matik amasung thabak phangba touri. Nahakki leikai gi sarkar office nattraga aarogya centre-da hang-u.
- Machasingbu school-da leplak-u. School-gi ama nattraga nahakki leikai gi sarkar office-da school-gi kharchi mapanda nattrabadi matik pumnamakgi maramda hang-u, madu oirabadi fee semjinba, school-gi chak chaoba nattraga yumpham-singda pangba piba khuding. Lanpham khudingmada lei.
📖 Maming khudinggi 7 niam pambi amasung masagi oiba-singda →
Niam khudingda ahanba Bible lairik khara, aduga machasingbu lambiknaba hourakpa lam khara.
18 makhada leiba ama-gi luhongba?
- 18 phaoba tik-u. School-da niamna khara chanbadi hingbagi mapham khudingmak asi changgani.
- Angang asida makhoi kari pamba haina, makhongna amatta phangdoktuna, thajinnaba oina hang-u.
- Oja ama, aarogya thougal toubiba mi ama, nangna thajaba thouramgi masi leader ama nattraga machagi helpline-da hang-u.
- Machagi maramda ngangna nattraga lambal semjinba adu toude.
- Lanpham khudingmada yathang-na nupigi khutlanggi angang 18 phaoba haina thabak toubire.
Game amasung chatda ngamdaba oina leiri
Game amasung chat app-sing adu ngamjadabani. Karigumba nupa-singna makhoibu thabiraklaba ngam-i. Masi makhoigi khonjel-shing khang-u:
- Online-da leiba mi-sing asi makhoina hairiba oirabadi matam pumnamak natte. Age amasung foto adu khallakpagi oigani.
- Khullakpa migi handa, diamonds, coins, skins nattraga phone-gi credit piba adu nakhoibu makhoida ngani haiba thabak piduna thabirakpa khonjel-ni.
- Nakhoigi ipa-ima-dagi khudongchaba meiyu haiba paiba mi adu ngamdana leitre.
- Hakchang-gi foto kada natte; nakhoi nungshiba migi matungdasu toubiyu natte. Foto adu kopi touraga nakhoibu kakat-hanbaga panggani.
- Chat adu game nattraga app-gi manungda thagatcha-u. Mi amana private chat nattraga video call pakhonbadi khudong thok-u.
- Online-dagi mi amaga loinana amatta thok-u natte. Maphamda nakhoigi ipa-ima-da hairaganu.
- Nakhoina matam pumnamakta nattri hairibiyu, block tou amasung report tou. Nakhoibu kakat-hanba migi matungda ningsingba toukpa phangde.
- Maram amana phattaba phanglibadi, ngamdaba nupa ama-da hairu. Nahakna pap leiringeida natte.
Mi amana ei-gi picha-singbu hatpire
Humni: masibu nahakki mapanda natte, amasung nahak khudongchaba matamda leiri natte. Nupa-nupi yamna henna masi phang-i, adubu thadokpa yaoraba.
- Sum piba pairo amasung amuk khudingmak puthokpa pairo. Sum pittra-gani haibadi, matam pumnamaksu amuk yamna puthokkani.
- Phajara pangthokpa louro. Lanni nattraga mongpham khanbinaba pairo.
- Hanthokpa wari amasung account-gi ming adugi screenshot lousin-u. Photo-singi adubu madu nattrabasu screenshot louro.
- App-gi makhada account adu block tou amasung report tou.
- Houjik nungsiba mi mapu amada houro: ipa-ima, oja nattraga nahakna nungsiba yumbi ama.
Nahakna nahakki hakchangda eigi thoknaba samjinduna leitre haibadi, houjik phone-da call tou nattraga mi ama-da hairou. Nahakki thawai adu photo khudingmakta henna khongchat lei.
Photo nattraga video aduda nahak 18-gi makhada leiribra?Take It Down adu sum leitana thabak oigani, nahak 18-gi matam mangonda pai-khreiba hakchang langba nattraga hakchangki wari leiba photo amadi video-singgi mamangda. Aduga makhoi app-singda hanna langba thadokpa thabak tou-i, amasung nahakki photo-sing adu nahakki phone-da leiri.
Take It Down fang-u ↗
Foto-da mi adu 18 nattraga 18-ki matungda oibra?StopNCII asigi sarbis adu kharcha leitre; app pumnamakta hakchang-gi nungai nungaiba foto puthokpa lousing adu thadok-i. Nakhoigi foto asi nakhoigi phone-da leirammi.
StopNCII hangdo-u ↗
Policeda nattraga angang-gi helpline-da tambiganu. Nakhoigi screenshot-sing purak-cha-u.
Angang ama phattaba oigadabani
Angang ama chatpa-lamdamda kourakpa nattraga loukhiduna thoukhrabasu oigani haiba khongjel-shing:
- Thabak matam khara-khara touri, nung-da thabak touri, nattraga school chatnaba maphamda thabak touri
- Nupa ama-na matam pumnamakta angang-gi mathakta khang-i, nattraga angang adubu amatta leihalli.
- Khudakpa, chak chatpa nattraga yamna lenglakpa oina urabani, nattraga mi khudingna haikhiba leitre kouba mapham kanggat leiri.
- Ningol-macha natteba mising-ga loinana leiri amasung yum-ga chatnaba leitre.
- Mapugi paphal-sing leitre, nattraga sel ngan-i haiba hai-i.
- Nupa ama-na saklon-da nattraga online-da khongchatna leitare.
Kari tougani
- Angang ama houjik-mangonda khudongchaba maphamda leirabadi, emergency namba-da khudong chen-u.
- Nupa-singga mateng pangthok-u nattraga nahakki oina angang adubu hatnanaba chakkani-u natte. Masi angang adubu henna khudongchabada phei-hanba ngam-i.
- Nahakna khangliba pumnamak lousing thang-u: kari matam, kari mapham, amasung angang amasung nupa-singna kari oina leitre haiba.
- Angang-gi helline-da nattraga police-da khudong chen-u, nattraga makhada report ama lousing thang-u.
Nakhoigi lam-da leiriba angang-gi punsinba line fong-u (Child Helpline International) ↗
Parents-da mi chatpa-singna haiba nakshel 5-ta
Nahakki angang adu maching-gi khulla-da nungsitaba school-da chatkanani.School-gi ming amasung address adu khang-u, amasung nahakki oina khudong chen-u.
Eina houjik pairi. Nakhoigi angangna thabak toukhraga thirak-i.Angang natte lan natte. Masi mapanda angang-gi khutlangba houjikti hatpani.
Phone toubirak-u ngamdre. Eina pumnamak khannabani.Thawanmichat khudingda phone touba amasung chatkhraba-gi mapanda yamna puthok-u.
Lousing-sing asi eibu pibu. Eina thajaduna thamlakkani.Achumba lousing adu nakhoi-na thamlou. Kopi matam matam adu matrai pibu.
Chanbiba yum ama-na nakhoigi nupi-achingbagi manungda lukoi phangnanaba haire. Mahakna lukhoi yumda thouni.18-na matam mangonda nupi-nupa punshi touba aduna angangsingda khudongchaba lakpani. Chatlu.
Chek touba ngamdriba mi ama matungda angangbu kada toubiyu.
← Bible Study Helper · Pangbiba pumnamakki panba pham adu hangdrou