Sireletsa bana

Pele ngoana a tloha hae

Ho na le motho ea fanang ka ho nka ngoana bakeng sa sekolo, mosebetsi kapa bophelo bo betere? Hlahloba pele.

• Chelete kapa limpho bakeng sa ngoana li ka fetoha sekoloto seo ngoana a qobelloang ho se lefa ka mosebetsi.
• Batho ba rekisang bana hangata ba tsejoa hanyenyane ke lelapa: moahisani, mohoko-hoko, mosuoe kapa moemeli.
• Sekolo sa ’nete se na le lebitso, aterese le nomoro ea mohala eo u ka e netefatsang ka bouena.
• Haeba le sitoa ho letsetsa kapa ho etela, ha ho motho ea tla tseba haeba ngoana a utloisitsoe bohloko kapa a qobelloa ho sebetsa.
• Ea bolokang lipampiri tsa ngoana a ka laola ngoana. Boloka tsa mantlha ho uena.
• Ha a le hole le hae, ngoana a ke ke a khona ho kopa thuso kapa ho khutla a le mong.
• Hangata bana ba ts'episetsoa sekolo, ebe ba qobelloa ho sebetsa lihora tse telele ka moputso o monyenyane kapa ba se na tefo.
• Batho ba tšepahalang ha ba so ka ba kopa hore le boloke leeto la ngoana le le lekunutu kapa le bue leshano ka lilemo tsa ngoana.

Moralo oa polokeho oa lelapa

• E-ea sebakeng seo pele, kapa kopa motho eo u mo tšepang teng hore a se etele.
• Fumana lebitso le felletseng, aterese le nomoro ea mohala ea motho le sebaka. Letsetsa sekolo ka bouena.
• Lumellanang mohaleng beke le beke, le lentsoe la sephiri leo ngoana a ka le buang ha a le mathateng.
• Boloka lipampiri tsa pele tsa ngoana. Fana ka likopi feela.
• Nka foto e hlakileng ea ngoana pele a tloha.
• Ruta ngoana nomoro ea hau ea mohala ka pono, le nomoro ea mohala oa thuso bakeng sa bana.
• Le se ke la amohela chelete kapa kadimo bakeng sa ngoana. Ngoana hase sekoloto.

Lipampiri le sekolo li sireletsa ngoana

• Ngolisa tsoalo ea ngoana e mong le e mong. Setifikeiti sa tsoalo se paka lilemo tsa ngoana: se thusa ho emisa lenyalo la bana le mosebetsi oa bana, ’me se thusa ngoana ho fumana sekolo, tlhokomelo ea bophelo le thuso. Botsa ofising ea ’muso ea heno kapa setsing sa bophelo.
• Bolokang bana sekolong. Botsa sekolo kapa ofisi ea ’muso ea heno ka thuso ea litšenyehelo tsa sekolo, joalo ka ho tloheloa ha litefiso, lijo tsa sekolo kapa tšehetso bakeng sa malapa. Linaha tse ngata li na le tsona.

📖 Matsatsi a 7 bakeng sa batsoali le bahlokomeli →
Ho bala Bibele letsatsi le letsatsi ka bokhutšoanyane ka tsela e le ’ngoe ea ho sireletsa bana letsatsi ka leng.

Lenyalo la motho ea ka tlase ho 18?

• Emelang ho fihlela 18. Lilemo tse ’maloa tse ling tsa sekolo li ka fetola bophelo bohle.
• Botsang mocha seo a se batlang, a le mong ebile a sa hatelloe.
• Buisanang le tichere, mosebeletsi oa bophelo, moetapele oa tumelo eo le mo tšepang, kapa mohala oa thuso oa bana.
• Le se ke la amohela chelete, kapa tefo ea sekoloto, bakeng sa ngoana.
• Linaheng tse ngata, molao o beha lilemo tse 18 e le lilemo tsa ho nyala.

Polokeho lipapaling le meqoqong

Lipapali le li-app tsa puisano lia thabisa. Batho ba baholo ba bang ba li sebelisa ho thetsa bacha. Tseba maqheka a bona:

• Batho ba inthaneteng ha se kamehla e leng bona bao ba itlhalosang ka bona. Lilemo le linepe li ka ’na tsa ba tsa bohata.
• Limpho, daemane, lichelete tsa papali, li-skin kapa mokoloto oa fono ho tsoa ho motho eo u sa mo tsebeng ke leqheka la ho etsa hore u ikutloe u mo kolota.
• Mang kapa mang ea u kopang ho pata sephiri ho batsoali ha a bolokehe.
• Le ka mohla u se ke ua romela linepe tsa ’mele oa hao, esita le ho motho eo u mo ratang. Linepe li ka kopitsoa ’me tsa sebelisoa ho u tšoenya.
• Boloka lipuisano ka hare ho papali kapa app. Hlokomela haeba motho a batla puisano ea lekunutu kapa mohala oa video.
• Le ka mohla u se ke ua kopana le motho oa inthanete u le mong. Bolella motsoali pele.
• Kamehla u ka hana, ua thibela le ho tlaleha. Ha ho hlokahale hore u be mosa ho motho ea u tšosang.
• Haeba ho bonahala ho phoso, bolella motho e moholo ea bolokehileng. Ha u na ho ba bothateng.

Motho o ntshosa ka linepe tsa ka

Sa pele: ha se phoso ea hau, ebile ha o bothateng. Bacha ba bangata ba tobana le sena, ’me se ka emisoa.

• Se ke oa lefa ’me u se ke oa romela letho hape. Ha hangata ho lefa ho lebisa ho likopo tse ling tse ngata.
• Emisa ho araba. Se ke oa ngangisana kapa oa kopa.
• Nka linepe tsa skrine tsa litšoso le tsa lebitso la ak’haonte. Le ka mohla u se ke ua nka linepe tsa skrine tsa lifoto ka tsona.
• Thibela le ho tlaleha ak’haonte ka har’a app.
• Bolella motho e moholo ea bolokehileng kajeno: motsoali, tichere kapa setho sa lelapa seo u se tšepang.

O ka boela oa tlalehela sepolesa kapa mohala oa bana. Tlisa li-screenshot tsa hao.

Ngoana a ka ’na a ba kotsing

Matšoao a hore ngoana a ka ’na a rekisoa kapa a sebelisoa hampe:

• O sebetsa lihora tse ngata, bosiu, kapa ho e-na le ho ea sekolong
• Motho e moholo kamehla o araba bakeng sa ngoana, kapa ha a mo tlohele a le mong le ka mohla
• O bonahala a tšohile, a lapile kapa a khathetse haholo, kapa o na le likotsi tseo ho se hlaloseng tsona
• O lula le batho bao e seng ba lelapa ’me ha a na puisano le hae
• Ha a na litokomane tsa hae, kapa o re o kolota chelete
• O laoloa ke motho e moholo, phatlalatsa kapa inthaneteng

Seo u ka se etsang

• Haeba ngoana a le kotsing hona joale, letsetsa nomoro ea tšohanyetso.
• U se ke ua tobana le batho ba baholo kapa ua leka ho pholosa ngoana ka bouena. Se ka beha ngoana kotsing e kholo le ho feta.
• Ngola seo u se boneng: nako, sebaka, le hore ngoana le batho ba baholo ba shebahala joang.
• Letsetsa mohala oa bana kapa sepolesa, kapa ngola tlaleho ka tlase.

Fumana tsela ea thuso bakeng sa bana naheng ea heno (Child Helpline International) ↗

Leshano tse 5 tseo barekisi ba batho ba li bolellang batsoali